 BALYEMEZ TOPLARI
Kuşadası'nı 1760'larda ziyaret eden Evliya Çelebi'nin Güvercinada'da
varlığından söz ettiği 10 balyemez topundan günümüze sadece üçü
ulaşabilmiştir. Biz bunlardan ikisini tuvaletin yanında (resimdekiler), otların
arasında, birini de fenerin bahçesinde, ilgisizlikten kendi kaderlerine terkedilmiş
vaziyette, yok olacakları günü beklerlerken bulduk. Diğerlerinin akibeti hakkında
araştırmalarımız sürüyor. Bu toplara verilen "balyemez" adı, İtalyanca
"balliamezza" kelimesinin türkçeleştirilmiş şeklidir. "Bal
yemek"le uzaktan yakından ilgisi yoktur. "Orta büyüklükte top"
anlamına gelir. 16 ve 17.yy'larda çokça kullanılan bu toplar tuçtan (bronz) yarım
günde kalıplara dökülür, bir haftada soğutularak imal edilirlerdi. Uzun menzilli bu
balliamezza'lar Kuşadası limanını Ege'den deniz yoluyla gelebilecek saldırılara
karşı korumakta kullanıldılar.
|
