|
| Bilgisayarınızda Real Player yüklü ise yukarıdaki "Play" okunu tıklayıp videoyu izleyebilirsiniz. |
Adı: Tuğrul Kutucu... 2002 yılında 72
yaşındaydı. O tarih itibariye Kuşadalı son tabak oydu ve Kuşadası'nın faal
durumdaki en son tabakhanesi ona aitti. Bu tabakhane Kuşadası- Kirazlı yolu
üzerindeydi. Bu mevkii, tarih içinde oradan oraya taşınan tabakhanelerin son durağı
oldu. KUŞADASI'NDA TABAKLIĞIN TARİHİ |
| Deriyi işleme zenaatı
olan tabaklığın tarihi, Kuşadası havzasında, antik Efes kentine kadar uzanır.
Efesliler'in torunu olan Rumlar bu alanda oldukça ileri gitmişlerdi. Yöreye 14.yy'da
gelen Türkler de, elbette, Orta Asya ve Mezopotamya geleneğinde tabaklık
yapıyorlardı. Ancak Kuşadası'nda Rumlarla kaynaşınca bu alandaki becerilerini
daha da geliştirdiler. Yazılı kayıtlardan öğrendiğimize göre, Kuşadası'nda 1890'lı yıllarda 22 tabakhane vardı. Bunlar, Tabakhaneler Sokağı diye bilinen Türkmen Caddesi (şimdiki İnönü Bulvarı) üzerinde bulunuyorlardı. 1933'de Kuşadası'nda 4, Selçuk'ta ise bir tabakhane faaldi. Deriler deniz kenarında, doğal tuzlu suyla yıkanırdı. Kentsel gelilşme nedeniyle tabakhaneler 1937'de, şimdik,i Akyar Mevkii'ne taşındılar. 1968'e kadar burada faaliyet gösteren tabakhaneler, o yıl, yine aynı nedenle, Kirazlı Köyü yolu üzerinde, şimdiki yerlerine taşındılar. Tabakhaneler, fabrikalara karşı direnmek için '60'lı yıllarda kısmen makinalaştılar, ancak, yine de, bugün bile, 3-5 aylık imalat süresinin altına düşülebilmiş değildir. Oysaki deri fabrikaları deriyi kimyasal maddelerle çok daha kısa sürelerde işleyip piyasaya sürmekteler. O fabrikalardan kendilerine hammadde de kalmayan tabaklar ise, Kuşadası'nda Tuğrul Kutucu örneğinde olduğu gibi, birer birer tarihe karışmaktalar. |
Tugrul Kutucu, Bodrumlu sandalet imalatçılarının kullandığı Vaketa
adı verilen bir tür deriyi işlerdi. Öğrencilik yıllarında tüm yaz tatillerini
kendisine yardım etmekle geçiren 2 oğlundan biri turizmci, diğeri ise inşaatçı
olduğu için kendisinden sonra mesleği devam ettirecek kimsesi
kalmamıştı. 
11- 12 yaşlarında, ablasının kocasından
öğrendiği tabaklık mesleğini 60 yıldır aralıksız sürdüren Kutucu'dan
öğrendiğimize göre, Kuşadası'nda tabaklık, aslında, ilçenin yerlisi olan
Rumların mesleğiydi. Türkler'in büyük çoğunluğu bu zenaatı onlardan
öğrenmişti. Türk ve Rum tabaklar, birbirlerini zenaat ve sanatta geçebilmek için
kıyasıya rekabet içindeydiler. 
Daha sonraları, İstiklâl Harbi
sonunda Rumlar Yunanistan'a sığınınca tabaklığı Türkler devam ettirdiler. Yakın
zamana kadar deriyi elle çalışan tabakların makinalaşmasını Kutucu şöyle
anlatıyor:"Kuşadası küçük bir sahil kasabası iken kıt kanaat bir
ziraatçılk, bir de tabaklık vardı. Vaketaları doğal hammaddeyle işlerdik.
Vaketalarımız 10- 15 kg'lık dana derisinden yapılırdı. 1960 yılına gelene değin
buraya hiç makina girmemişti. O yıllarda 2-3 meslekdaş biraraya geldik, dolap,
pervane, damar kırma, açkı, traf ve perdah makinaları satın aldık ve böylelikle
makinalaşmış olduk". 
